KENTÝMÝZ SÝVAS 

Sivas link kategorileri

SÝVAS ÝLÇELER

Akýncýlar | Altýnyayla | Divriði | Doðanþar | Gemerek

| Gölova | Gürün | Hafik | Ýmranlý | Kangal | Koyulhisar

Suþehri | Þarkýþla | Ulaþ | Yýldýzeli | Zara

AKINCILAR ÝLÇESÝ

Coðrafi Konum : Doðu Karadeniz Bölgesinin batý ve iç kesimlerinde yukarý Kelkit havzasýnda yer almaktadýr. Doðusunda Sivas'ýn ilçelerinden Gölova, batýda Suþehri, güneyde Ýmranlý, kuzeyde Giresun iline baðlý Þebinkarahisar ilçeleriyle komþudur. Yüzölçümü yaklaþýk 500 km2'dir. Ýlçede ortalama yükseklik l000m'dir. En düþük rakým 700m'dir. En yüksek tepesi 3015m ile Kýzýldað doruðudur.

Ýlçenin Tarihçesi : Ýlk yerleþim Malazgirt Savaþýndan sonra Türklerin Anadolu'ya girmesiyle baþlamýþtýr. Ýlk Türkmen boylarýndan biri þimdiki ilçe merkezinin 1 km. güneyinde Karadað'ýn yamacýndaki Söðütlüdere mevkiinde yerleþmiþtir. Köyün ilk adý o zamanlar Azbider olarak anýlmýþtýr. Daha sonralarý Azbider ve Ezbider'de denilmiþtir. Konum itibariyle bölge aþaðý Ezbider ve yukarý Ezbider olarak da anýlmýþ her iki yere de mescit yapýlmýþtýr.1800 yýllarýnda bölgeye gelen Ermeniler Yukarý ve Aþaðý Ezbider'e yerleþmiþler ve ilk kiliselerini Yukarý Ezbider'e yapmýþlardýr.

Türklerin Ermenilerden çok önce Ezbider'de yaþadýklarý yapmýþ olduklarý Gönen Çeþmesinin 1647 tarihli kitabesinden anlaþýlmaktadýr.1840 yýlýnda yeni yeni Türk ve Müslüman kabilesi olan Hatipoðlu Kabilesi bu bölgeye yerleþmiþtir. Tazminat döneminde Ezbider nahiye olmuþtur.

1956 yýlýnda þimdiki belediye teþkilatý kurulmuþtur.1962 yýlýnda Ezbider adý deðiþtirilerek "Akýncýlar" olmuþtur.1990 yýlýnda çýkarýlan kanunla ilçe merkezi olmuþtur. Ýlçe merkez nüfusu 5320 kiþidir. Ýlçeye baðlý 33 köy vardýr ve rakýmý 900 m'dir. Sivas'a 210 km mesafededir.

Tarihi Deðerleri : Ýlçede bulunan Hatipoðlu Camii 1852 yýlýnda Hatipoðlu Ýbrahim Efendi tarafýndan yaptýrýlmýþtýr. Doðantepe köyünde Bahattin Þeyh Türbesi, Yusuf Þeyh köyünde Yusuf Þeyh Türbesi, Doðantepe ve Erence köyünde Bizans dönemine ait olduðu sanýlan kaleler vardýr.

AKINCILAR ÝLÇESÝ KÖYLER:

Ekenek• Abdurrahman• Aþaðýyeniköy• Avþar• Balçýk• Ballýdere• Çiçekli• Derecik• Doðantepe• Dündar• Elibüyük• Eskibað• Geyikpýnar• Göllüce• Ýkizyurt• Kavakköy• Kayý• Kýlýç• Onarý• Ortaköy• Sapanlý• Sýyrýndý• Sevindik• Þenbaðlar• Uðrunca• Üzengi• Yaðlýçayýr• Yukarýsarýca• Yusufþeyh• Yünlüce

ALTINYAYLA ÝLÇESÝ

Coðrafi Konum : Altýnyayla'nýn Kuzeybatýsýnda Þarkýþla, Kuzeydoðu-sunda Ulaþ ve Sivas Güney doðusunda Kangal, (Güneybatýsýnda (Kayseri) Pýnarbaþý ile çevrili bulunmaktadýr. Ýç Anadolu Bölgesinin sahip olduðu karasal iklim hüküm sürmektedir. Arazinin %70'i yayla %30'u daðlýktýr. Ýlçenin (çizildi) Güneybatýsýnda Kara Tonus Daðý, kuzeyinde Tonus Ovasý, Güneyinde Ýncecik ve Mergesen Yaylasý, Güneydoðusunda Ýbicek Yaylasý, Doðusunda Yücekaya Yaylasý mevcuttur.

Ýlçemizde Altýnyayla göleti, Deliilyas göleti Güzeloðlan Göleti, Doðupýnar Göleti bulunmaktadýr. Ayrýca (þahlý) Doðupanýr köyüne Gazibey barajý ve Deliilyas barajý yer almaktadýr. Belirtilen göletler sayesinde tarým arazileri sulanmakta ve sulu tarýma geçilmiþ bulunmaktadýr. Ýlçe nüfusunun 1990 yýlý nüfus sayýmýnda 3100 kiþi olduðu saptanmýþtýr. Ýlçe halký tarým ve hayvancýlýkla uðraþmaktadýr.

Ýlçenin Tarihçesi : Eski adý Tonus olan Altýnyayla tarihinin ilk çaðlarýnda baþka bir deyiþle 600 yýl önce Anadolu'da hakimiyet kuran Mezopotamya - Hitit - Roma - Bizans · Selçuklu ve Osmanlý Medeniyetlerinin yerleþim yeri olduðu M.Ö. 550 yýllarýnda Persler'in hakimiyetine girdiði rivayet edilmektedir. Hitit hakimiyetinin M.Ö. 1200 yýllarýnda Balkanlar üzerinden gelen Erigyalýlar tarafýndan ortadan kaldýrýlmasý ile tonus Frigyalýlar hakimiyetine girmiþtir. Frigya’nýn yýkýlmasý üzerine bu devletin yerine kurulan Lidyalýlar devrinde devrin kudretli komutaný Giges Mezopotamya ve Ýran ticaretini Ege Denizine baðlayabilmek için yaptýrdýðý meþhur Kral Yolunun Tonus'un (Altýnyayla) güneyinden geçtiði gezilip incelendiðinde görülen kalýntýlardan anlaþýlmaktadýr. Kral yolu Efes-Sart-Uþak-Gordiyon-Ankara-Çorum-Mecitözü-Tokat-Zile-Sivas-Tonus-Malatya-Harput-Diyarbakýr-Ninova-Erbil-Suda yöreler-inden geçmektedir.

Daha sonra Pontus ve Roma egemenliðine girdiði 1071 yýlýnda Malazgirt Zaferinden sonra Selçuklularýn egemenliðine girdiði,1347 yýlýnda Þarkýþla ile birlikte Ýlhanlýlarca iþgal edildiði M.S.1408 yýlýnda Osmanlý Devleti yönetimine katýldýðý bilinmektedir. Osmanlý Ýmparatorluðu zamanýnda 1882 yýlýnda Sivas vilayeti 4 sancak 26 kaza ve 247 nahiyeden meydana gelmektedir. Bulardan merkez sancaðý Sivas, Aziziye (Pýnarbaþý), Koçgiri (Zara), Divriði, Hafik, Gürün, Darende, Yýldýzeli ve Tonus Beylerbeyliðine baðlý bir sancak olarak teþkilatlanan Tonus (Altýnyayla) önemli bir konak yeri olmuþtur.

1873 yýlýnda ilçe olarak teþkilatlanan Þarkýþla’nýn önceleri Tonus adýyla kurulduðu görülmektedir. Þarkýþla ilçe teþkilatýndan sonra Tonus nahiye olarak hizmet vermiþtir. Yurt düzeyinde 1972 yýlýnda yapýlan ad deðiþikliði ile (çizildi) Tonus (Altýnyayla) olarak adlandýrýlmýþtýr.

1972 yýlýnda belediyelik olmuþ, 20 Mayýs 1990 tarih ve 20523 sayýlý Resmi Gazete'de Yayýnlanan Bakanlar Kurulu kararýyla ilçe statüsüne kavuþturulmuþtur. 09.09.1990 tarihinde A.. Faruk Keleþ'in ilk Kaymakam olarak atanmasý üzerine ilçelik faaliyetine fiilen baþlamýþtýr.

Altýnyayla ilçesi Aydýn Mahallesi, Rýfat Özden Mahallesi ve Þafak Mahallesi olarak üç mahalleye ayrýlmýþ olup, ayrýca Þafak Mahallesine baðlý olan Aþaðý ibicek ve Yücekaya mezralarý mevcuttur. Altýnyayla'ya baðlý olan toplam birisi kasaba (Deliilyas) yirmi köy bulunmaktadýr.

Tarihi Deðerleri : Altýnyayla Camii:1895 yýlýnda Mahmut, Müþtak ve Salman ustalar tarafýndan yapýlmýþtýr. camiyi yaptýran ise Tonuslu Ahmet Aðadýr. Bu bilgilere ait kitabeler cami içerisindeki direklerde yazýlýdýr. Ahþap iþçiliði mükemmel olan camii, kare planlýdýr. Tavan ve direklerde kök boya ile kalem iþleri yapýlmýþtýr. Ýlçe çevresinde kale kalýntýlarý ve höyükler bulunmaktadýr.

ALTINYAYLA ÝLÇESÝ KÖYLER:
Baþyayla • Baþören • Doðupýnar • Gümüþdiðin • Güzeloðlan • Kürkçüyurt • Kýzýlhüyük • Mutubey • Paþaköy • Serinyayla • Tahtyurt • Taþlýhüyük • Yassýpýnar

DÝVRÝÐÝ ÝLÇESÝ

Coðrafi Konum : Divriði ilçesi, Fýrat nehrinin kolu olan Çaltý Çayý vadisi yakýnýnda kurulmuþtur. Ýlçenin doðusunda Erzincan, batýda Kangal, kuzeyde Zara-Ýmranlý, güneyi ise Malatya ile çevrilidir.

Ýlçenin yüzölçümü 2935 km2, rakýmý 1250 m dir. Ýlçe merkezi nüfusu 17530 , köyleri ile birlikte toplam 32.710 kiþidir.

Ýlçenin önemli daðlarý, kuzeyde Çengelli Daðý (2650), Deli Dað (2150) Eferdi, Göldað ve Akdað'dýr. Güneyde Yama, Demirli, Geyikli Güneydoðuda Sarýçiçek, doðusunda Iðýnbat; batýda Dumluca yer alýr. Ýlçenin en önemli akarsuyu Çaltý Çayýdýr.

Ýlçede karasal iklim özellikleri görülür. Kýþlarý çok karlý ve soðuk, yazlarý sýcak ve kurak geçer. Ýlçenin bazý daðlarýnda Meþe, Ardýç ve Çam türü seyrek orman alanlarý mevcuttur.

Ýlçenin Tarihçesi : Ýlçenin tarihi geçmiþi Hititlere kadar dayanýr (M.Ö. 90) Bizans devrinde Teprice-Tefrike denilen bu þehir XIII. asýrda Ýbn Bibi'nin Selçuk namesinde, diðer bazý eser ve kitabelerde "Divrik" olarak rastlanmaktadýr. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde þehrin adý bugün olduðu gibi "Divriði" olarak yazýlmaktadýr.

VII. Asrýn baþýnda sasanilerin istilasýna uðrayan Divriði ve yöresi, Heraklius tarafýndan Sasani yayýlmasýndan kurtarýlmasýndan çok geçmeden Arap ordularýnýn saldýrýlarýna ve güneyde yerleþmiþ askeri kolonilerden gelen akýnlara hedef oldu. Çevre halkýnýn baðlý olduðu Pavlikyen Mezhebi de Divriði'ye büyük önem kazandýrýyordu.

Divriði'nin Türkler eline geçmesi Malazgirt Zaferi ile gerçekleþmiþtir. Doðu Anadolu Türk emirleri arasýnda taksim edilirken Erzincan ve yöresi Emir Mengücek'e düþmüþtür. Bu sülalenin bir kolu da Divriði'de hüküm sürmüþtür. Mevcut kitabelere göre bunlarýn devri XIII. yüzyýlýn ortalarýna kadar sürmüþ ve bu tarihten sonra Mengücek hanedanýnýn mülkü, Divriði'de Selçuklularýn eline geçmiþtir.

Anadolu'daki Türk Birliðinin daðýlmasýndan sonra, Divriði'nin Mýsýr memluk yönetiminde kaldýðý görülür. 1398 yýlýnda Divriði, Osmanlý padiþahý I. Beyazýd tarafýndan, o devirde Mýsýr valisi olan Ýbrahim Þuhhi'nin oðlundan teslim alýndý.1401 yýlýnda Timur'un istilasýna uðradý. Divriði'nin Türk Birliðine kesin olarak katýlmasý Yavuz Sultan Selim devrinde Mercidabýk zaferinden sonra olmuþtur (1516). Osmanlý topraklarýna katýlan Divriði, Sivas eyaletine baðlý bir sancak merkezi oldu .

Sivas ilinin yeniden düzenlenmesinden sonra Divriði, ilçe merkezi haline getirilmiþtir.

Tarihi Deðerler : Divriði Kalesi : Bazý bölümlerin M.S. 9. yüzyýlda Pavlikanlarca yapýldýðý anlaþýlmaktadýr. Sur uzunluðu 1.5 km. kadardýr. Büyük bir kýsmý da Menðücekoðullarý tarafýndan 13. yüzyýlda yapýlmýþtýr. Ýçerisinde camii, sarnýç, zahire ambarý, kaya kovuklarýnýn izlerine hala rastlanmaktadýr. Bunlardan baþka Kesdoðan Kalesi, Ordu (Kaya Burun) Kalesi bulunmaktadýr.

Camiileri :

Kale Camii: 1180 yýlýnda Süleyman Þah oðlu Emir Ýshak tarafýndan yapýlmýþtýr. Mimarý Maragalý Firuz' un oðlu Hasandýr. Kale Camii Türklerin en eski yapýsýndan biri olmasý sebebiyle çok büyük önem arz etmektedir.

Ulu Camii ve Darüþþifasý : Ulu Camii, Mengücekoðullarýndan hükümdar Süleyman Þah oðlu Ahmed Þah tarafýndan 1228 yýlýnda yaptýrýlmýþtýr.1280m2'lik bir alana oturan camiiye, kuzey, doðu ve batý yönünde yer alan taþ süslemeleriyle hayret uyandýran üç güzel kapýdan girilmektedir.

Darüþþifa ise, Behram Þah'ýn kýzý Melike Turan Melek tarafýndan 1228 yýlýnda yaptýrýlmýþtýr. Bu eþsiz anýt 768 m2'lik bir alana oturmaktadýr.18.yüzyýlda medrese haline getirildiði için Þifaiye Medresesi de denilmektedir.

Cedit Paþa Camii: Ayný isimle anýlan mahallededir.1799 yýlýnda yapýlmýþtýr. Bezemeleri Ulu Camiinde görülen süslemelerin kaba bir taklididir. Minaresi siyah-beyaz kesme taþ örgülüdür. Bundan baþka Abý Çimen Camii (1840), Gökçe Camii (1844), Zeliha Hatun Camii (1869), Hacý Osman Mescidi, Kemenkeþ Camii, Þemsi Bezirgan, Kültür, Ahmet Paþa, Süleyman Aða, Tavukçu, Turabali Mescitleri vardýr.

Kümbet ve Türbeleri:

Sitte Melik Kümbeti: Mengücekoðullarýndan Emir Süleyman Seyfeddin Þahinþah için 1195 yýlýnda yaptýrýlmýþtýr. Sekizgen planlý, sivri pramidal külahla örtülüdür. Tamamý kesme taþtan inþa edilen türbenin süslemeleri dikkati çekmektedir.

Kemareddin Kümbeti : Emir Kemareddin, Mengücekoðullarýnýn hazinedarýdýr.1196 yýlýnda yaptýrýlmýþtýr. Sekizgen planlý, içten kubbe dýþtan pramidal külahla örtülüdür.

Kemenkeþ (Nurettin Salih) Kümbeti : 1240 yýlýnda yaptýrýlmýþtýr. Sekizgen planlý içten kubbe dýþtan pramidal külahla örtülüdür.

Naip (Gazezler) Kümbeti : Kitabesine göre 1291 yýlýnda Naifý Eþref için yaptýrýlmýþtýr. Sekizgen planlý pramidal külahlýdýr.

Sinaniye Hatun Türbesi : Kalealtý mahallesindedir. Harap bir haldedir. Muhtemelen Mengücekoðullarý dönemine aittir. Bunlardan baþka; Ahi Yusuf Türbesi (13. yüzyýl). Araplýk türbesi, Saracýn Türbesi (18. yüzyýl) Nasreddin Mehmet Yatýrý (1489), Dumluca Köyü Dilber Kümbeti (13. ve 14. yüzyýl) Seyit Baba Türbesi, Saçlý Baba, Akça Baba, Hasan Paþa Türbesi, Hüseyin Gazi Türbesi, Gani Baba Türbeleri vardýr.

Hanlar - Hamamlar :

Pamuk Han : Demirdað, istasyonunu yakýnýndadýr. Duvarlarýn büyük bir bölümü ayaktadýr. Üst örtüsü yýkýlmýþtýr.

Burma han Kervansarayý : Divriði-Kemah-Erzincan yolu üzerindedir. Mengücek-oðullarý dönemine aittir. Sultan 1V. Murat'ýn onarýma aldýrdýðý, Revan Seferine giderken bu handa konakladýðý rivayet edilmektedir. Büyük ölçüde harap durumdadýr.

Mirçinge Haný : Handere köyündedir. Mengücekoðullarý döneminde yapýlmýþtýr. Sadece kapalý mekanlardan oluþmaktadýr.

Dipli Han : Günbahçe köyü ile Dumluca Köyü arasýndadýr. Duvarlarý ve üst örtüsünün büyük bir bölümü ayaktadýr.

Hamamlar : Aþaðý Hamam (Hamam-ý Süfla-Acý Hamam-Kayaoðlu Hamamý) Bekir Çavuþ Hamamý ve Ýmamoðlu Hamamý,

Köprüler :

Handere Köprüsü : Handere köyündeki hanýn 1 km kadar güneydoðusun-dadýr. Mirçinge Çayý üzerindedir. Ýki gözlü; sivri kemerlidir. 8 m. yükseklikte, 4,5 m. enindedir. Urta göz diðerinden büyüktür. Siirt Malabadi Köprüsünün bir benzeridir. Bundan baþka; Kýz köprüsü, Tazlýoðlu Köprüsü, Kesik Köprü, Lýh Çayý Köprüsü, Bereket Deðirmeni Köprüsü, Köse Paþa Köprüsü, Hüngür Köprüsü ve Altýndere Köprüleri vardýr.

Kiliseler :

Yukarý Kilise : Kalenin batýsýnda büyük bir bölümü yýkýlmýþtýr.

Aþaðý Kilise : Yukarý Kilisenin altýndadýr. Duvarlar ve üst örtü büyük çapta yýkýlmýþtýr.

Kayaburun Köyü Kilisesi : Ayný adla anýlan köyün giriþindedir. Bunlardan baþka; Kaya Yakup Kilisesi, Erþün Kilisesi, Uzunkaya (Pargam )Kilisesi,Güresin Verk mevkiinde bulunan kiliseleri vardýr.

DÝVRÝÐÝ ÝLÇESÝ KÖYLER 

Adatepe • Aðaçlýgöl • Akbaba • Akmeþe • Akpelit • Arýkbaþý • Atmalýoðlu • Avþarcýk • Bahçeli • Bahtiyar • Balova • Baþören • Bayýrlý • Bayýrüstü • Beldibi • Beyköy • Çakýraða • Çakýrtarla • Çakmakdüzü • Çamlýk • Çamurlu • Çayören • Çayözü • Çiðdemli • Çitme • Çobanduraðý • Çukuröz • Demirdað • Derimli • Dikmeçay • Diktaþ • Diþbudak • Dumluca • Duruköy • Eðrisu • Ekinbaþý • Erikli • Eskibeyli • Gedikbaþý • Gezey • Gökçebel • Gökçeharman • Gölören • Göndüren • Güllüce • Günbahçe • Güneþ • Güneyevler • Güresin • Gürpýnar • Güvenkaya • Handere • Höbek • Ýkizbaþak • Ýmirhan • Ýnanlý • Ýncirlipýnar • Kaledibi • Karaaðaçlý • Karakale • Karakuzulu • Karaman • Karasar • Karþýkonak • Kavaklýsu • Kayaburun • Kayacýk • Keçikaya • Kekliktepe • Kesme • Kýrkgöz • Kýzýlcaören • Kuluncak • Madenli • Maltepe • Mrk.Gözecik • Mursal • Oðulbey • Olukman • Ortaköy • Ovacýk • Oyuktepe • Ödek • Ölçekli • Özbaðý • S.Gözecik • Selimoðlu • Sýrçalý • Sincan • Soðucak • Susuzlar • Susuzören • Þahinköy • Tepehan • Uluçayýr • Uzunbað • Uzunkaya • Üçpýnar • Ürük • Yaðbasan • Yanlýzsöðüt • Yazý • Yerliçay • Yeþilyayla • Yeþilyol • Yozyataðý • Yusufþeyh • Yuva • Yürektaþý

DOÐANÞAR ÝLÇESÝ

Coðrafi Konum : Ýç Anadolu Bölgesinin kuzey doðusunda, Karadeniz ile Ýç Anadolu Bölgesi arasýnda yer alýr. Ýlçe 40-41 kuzey paralelleri ile 37-38 doðu meridyenleri arasýnda kalmaktadýr. Doðusunda Koyulhisar, batýsýnda Yýldýzeli, kuzeyinde Tokat iline baðlý Almus ve Reþadiye ilçeleri güneyinde ise Hafik ve Zara ilçeleriyle komþudur.

Ýlçenin Tarihçesi : Anadolu'nun eski yerleþim merkezlerinden birisidir. Tarihi adý Ýpsile'dir. Bu ismi Bizans döneminde almýþtýr. Bizans döneminden sonra sýrasýyla Daniþmentliler, Anadolu Selçuklu Devleti, Ertana ve Kadý Burhaneddin'in yönetimine girmiþtir.

Doðanþar 1399'da Osmanlýlar tarafýndan fethedilmiþ, Timur istilasýyla tekrar elden çýkmýþ,1424 yýlýnda tekrar Osmanlýlarýn eline geçmiþtir.

Doðanþar'ýn baþlangýçta 19. yüzyýlýn son çeyreðine kadar Tokat'a baðlý olduðunu görürüz.1870 yýlýnda doðrudan Sivas'a baðlandýðýný ve Tozanlý nahiyesi olarak adlandýrýldýðýný görmekteyiz.1872'de Hafik ilçe olunca, Hafik'e baðlanan Doðanþar, 1906’da Reþadiye'ye, sonra tekrar Hafýk'e baðlanmýþtýr. 1970'lere kadar teþkilatlý nahiye olan Doðanþar 09.05.1990 tarihinde ilçe olmuþtur.

Tarihi Deðerleri : Ýlçede geçmiþi eskiye dayanan Kale Camii, Yeni Camii ve Ulu Camii vardýr. Yörede ayýca birçok türbe vardýr.

         DOÐANÞAR ÝLÇESÝ KÖYLERÝ:

Alanköy • Alazlý • Arslantaþ • Avcýçayý • Baþekin • Beþaðaç • Boyalý • Çalýcý • Darýkol • Ekinciler • Eskiköy • Göçüköy • Ýçdere • Kabaçam • Karkýn • Kozaðaç • Kozlu • Kýpçak • Okçulu • Ortaköy • Sarýsuvat • Söbüler • Ütük • Yavþancýk • Yeþilçukur.

GEMEREK ÝLÇESÝ

Coðrafi Konum : Sivas'ýn batý tarafýnda yer alan ilçe, doðuda Þarkýþla, güneybatýsýnda Kayseri, kuzeybatýsýnda Yozgat ile çevrilmiþtir. Yüzölçümü 1150 km2'dir. Rakýmý 1200m'dir. Tamamen karasal iklimin tesiri altýndadýr. Kýþlarý soðuk, yazlarý sýcak ve kurak geçer. Maksimum ýsý 40, minimum ýsý -34.4 derece ve yýlýn 125 ile 145 gününde don olayý görülür. Sýzýr kasabasýnýn kuzey batýsý ormanlýk alanlarla kaplý olup bu bölgede çok sayýda yayla mevcuttur. Bunlardan bazýlarý; Kaymaklý,Taalti kýsýk ve karmýklý yaylalarýdýr.

Ýlçenin Tarihçesi : Ýlçe olarak kuruluþ yýlý 1953'tür. 38 yerleþim ünitesinden 5'i kasaba, 33'de köy bulunmaktadýr. tarih bakýmýndan ne zaman kurulduðu kesin olarak bilinmekle beraber,Malazgirt savaþýndan sonra bazý Türk aþiretleri tarafýndan kurulduðu söylenmektedir.

Osmanlý Ýmparatorluðunun yükselme devrinde kasaba olduðu ve Kanuni Sultan Süleyman'ýn Nahçývan Seferi sýrasýnda burada konakladýðý kitabe ve mezar taþlarýndan anlaþýlmaktadýr.

Tarihi Deðerler :

Þahruh Bey Mescidi (Merkez Camii) : Camii, giriþ kapýsý üzerindeki kitabeye göre, Dülkadiroðullarýndan Alaüddevle'nin oðlu Þahruh bey tarafýndan yaptýrýlmýþtýr.1749 yýlýnda Arslan Paþa oðlu Ahmet bey ve 1822'de Çapanoðullarý tarafýndan tamir ettirilmiþtir.

Camii dikdörtgen planlý düz tavanlýdýr. Harimin kuzeyinde bir üst mahfil ile güneyde altý sýra mukarnas kavsarlý beþgen bir mihrap bulunur.

Çepni Camii : Camii, giriþ kapýsý üzerindeki kitabeye göre,1530 tarihinde Kýzýlkocaoðlu Ýsa bey tarafýndan yaptýrýlmýþtýr.1826 ve 1898 yýllýnda onarým geçirmiþtir. Ýç mekan güneyde en büyük olmak üzere dört eyvanýmsý niþlerle geniþletilmiþtir. Orta kýsým kare planlý çapraz tanozla örtülüdür. Tonozun ortasýnda sekizgen kaideli kubbecik yer alýr. Yan kenarlar sivri kemer alýnlýklý ve beþik tonoz örtülüdür. Güney kanat diðerinden daha büyüktür. Yapýnýn batýsýnda üç bölümlü bir cemaat yeri ile minare bulunur. Mihrap orijinal durumunu korumuþ olup, çok güzel alçý süslüdür.

Ýnkýþla Camii: Camiinin kuzeyindeki giriþ kapýsý üzerinde pek iyi okunulamayan bir kitabesi vardýr. Köy halkýnýn verdiði bilgiye göre camii Yozgatlý Safiye Hatun etrafýndan yaptýrýlmýþtýr,bugün büyük bir kýsmý yenilenmiþtir. Üç sahýnlýdýr. Sahýnlarý ikiþer sýra direk birbirinden ayýrýr. Direkler üzerinde "S" konsollar yer alýr.

Ýnkýþla Hamzalý Mevkii Camii: Camiinin duvarlarý ve mihrabý ayaktadýr. Üst örtüsü yýkýlmýþtýr. Kesine taþ olan yapýnýn çok eski olduðu ve yanýnda bir hazinenin bulunduðu köy halký tarafýndan söylenir.

Çepni Hamamý I : Camiinin vakfý olabileceðini tahmin ettiðimiz hamam, camiinin güneyinde ona 15-20 m kadar uzaklýktadýr. Bazý yapý öðelerinden camii ile asýrdaþ olabileceðini akla getirmektedir. Dýþtan iki büyük kubbeli ve dikdörtgen planlýdýr.

Çepni Hamamý II : Alabey mahallesi derviþaða bahçesinde þehir sularýnýn yanýnda yer alan hamam, bugün harap ve bakýmsýzdýr.

Çok eski olduðunu tahmin ettiðimiz yapý, üç mekanlýdýr. Doðuda ki mekanlardan biri enine dikdörtgen planlý sivri beþik tonos örtülü, diðeri kare planlý üzeri yelpaze tromp geçiþli kubbe ile örtülüdür.

Batýdaki sýcaklýk ise; Enine dikdörtgen planlý ortasý kubbe iki yaný beþik tonos örtülüdür. Tüm bölümlerde kapý ve tromplar sivri kör kemer niþi içine alýnmýþtýr.

Þahruh Köprüsü : Ne zaman yapýldýðý kesin olarak bilinmeyen bu köprü, 1538 yýlýnda Þahruh Bey oðlu Mehmet han tarafýndan kölesi Behram'a eliyle tamir ettirmiþtir. Kitabesi Sivas müzesindedir.

Köprü, kuzey-güney doðrultusunda uzanan 155x5,50 m. boyutlarýnda sekiz gözlü bir yapýdýr. Köprü kuzeyden üçüncü açýklýk üzerinde harpuþda yaparak yükselir.

Sýzýr Eskiköy Ören Yeri : Sýzýr kasabasýnýn güneydoðu giriþinde eskiköy adýyla anýlan mevkidedir. Elde edilen buluntular bu bölgenin çok eski bir yerleþim merkezi olduðunu göstermektedir. Kayalýk ve yeþil bir alan içerisinde bulunan bu bölgede birçok maðara vardýr. Bölgenin doðusunda bulunan çaðþak mevkiinde yüze yakýn maðara bulunmaktadýr. Bunlardan bazýlarý çeþitli nedenlerden dolayý tahrip olmuþtur. Eskiköy'de necip'in ini adýyla anýlan maðara yeraltý þehrini andýrmaktadýr. 25-30 m.'ye kadar içerisine girilebilmekte ve içeride odalara ayrýlmaktadýr. Yine bu bölgenin güneydoðusunda bulunan Köþkbaþý adýyla anýlan yerde bir Köþk bulunduðu, burada bulunan arkeolojik kalýntýlardan anlaþýlmaktadýr. Maalesef bu kalýntýlar zaman içerisinde bilinçsizce halk tarafýndan çeþitli yerlerde kullanýlarak tahrip edilmiþtir.

Sýzýr'da bu ören yerlerinden baþka; Karacaören ve Dendeliz ören yeri ile kasabanýn kuzeybatýsýnda ormanlýk bir alan içerisinde bulunan Çatalsay mevkiinde de bir su sarýnýcý kalýntýsý bulunmaktadýr. Bütün bu kalýntýlardan Sýzýr'ýn Roma ve Bizans döneminde yerleþim merkezi olduðu sanýlmaktadýr.

Sýzýr Kalesi : Sýzýr kasabasýnýn þu andaki yerleþim merkezi olup, görünen kalýntý yoktur. Kasabanýn merkezinde bulunan Hüyük'ün çevresi çok önceleri su ile çevrili olduðu, zamanla sularýn çeþitli tabii nedenlerden çekildiði ve Roma Kralý Sezar zamanýnda buraya bir kale yapýldýðý tahmin edilmekte, bundan dolayý Sýzýr'ýn adýnýn Sezar'dan geldiði söylenmektedir. Kale üzerinde bulunan mahalle þimdi Kalebaþý mahallesi olarak anýlmaktadýr.

Diðer bir rivayete göre de bu bölgede fazla suyun sýzmasý sonucu önceleri Sýzar diye anýldýðý sonradan Sýzýr'a dönüþtürüldüðü ifade edilmektedir.

      GEMEREK ÝLÇESÝ KÖYLER

 Akçaþar • Arpaözü • Beþtepe • Bulhasan • Burhan • Cesurlar • Çatköy • Çiçekoðlu • Dendil • Durgunsu • Eskiyurt • Eskiçubuk • Eþikli • Hacýyusuf • Ýkizce • Karaaðýl • Karaerkek • Karagöl • Kartalkaya • Keklicek • Kocaoðlu • Köseli • Kümeören • Küçüktuzhisar • Osmanuþaðý • Örenyurt • Öziçi • Seydinali • Talazoðlu • Tatlýpýnar • Tekmen • Yeniköy • Yeþilöz

GÖLOVA ÝLÇESÝ

Coðrafi Konumu : Ýlçe, Ýç Anadolu bölgesi ile Karadeniz Bölgesi arasýnda yer alýr. Arazi daha çok daðlýk ve engebelidir. Sivas'a uzaklýðý 198 km. Suþehri’ne 45 km, Refahiye'ye 20 km. Erzincan'a ise 100 km'dir. Ortalama rakýmý 1300 m'dir.

Ýlçenin Tarihçesi : Gölova'nýn tarihi M.Ö.1000 senelerine kadar uzanýr. Ýlçenin kuzeyine düþen "Söðütlü Göze" dediðimiz yerde Hitit Uygarlýðýnýn varlýðý belirlenmiþtir. Rum pontus devletine baðlý olarak Avanýs ismini taþýmýþ olup, yakýn zamana kadar bu isimle anýlmýþ, daha sonra ismi deðiþtirilerek Gölova adý verilmiþtir.1990 yýlýndaki bir kanunla ilçe olmuþtur.

Tarihi Deðerleri :

Çoban Baba Türbesi : Gölova ilçesi, Çobanlý köyünde, küçük bir tepenin üzerindedir. 5.45 x 5.45 m. ölçülerinde, kare planlý, kesme taþtan inþa edilmiþtir. Kubbesi zamanla yýkýlmýþ, sonradan betonarme olarak yapýlmýþtýr. Giriþ kapýsý mukamaslý bir kavsaraya sahiptir. Cephesi geometrik motiflerle süslüdür. Ýçinde bir sanduka vardýr. 

GÖLOVA ÝLÇESÝ KÖYLER
Akçataþ • Arslanca • Aydoðdu • Aþaðýtepecik • Bozat • Boðazköy • Canköy • Çakýrþeyh • Çataklý • Çevrecik • Çobanlý • Çukuryurt • Demirkonak • Dikköy • Gözlüce • Gözüküçük • Günalan • Güzören • Ýlyasköy • Karaca • Karayakup • Okçaören • Sarýyusuf •